Στις εισαγωγές κυριαρχούν τα προϊόντα προέλευσης τρίτων χωρών ενώ στις εξαγωγές τα προϊόντα με προορισμό τις χώρες της Ε.Ε. Η διαχρονική εξέλιξη του  εισαγωγικού - εξαγωγικού  εμπορίου παρουσιάζεται στον πίνακα:

Εξέλιξη ισοζυγίου αλιευτικών προϊόντων

Πηγή: EUROSTAT

Αναλυτικότερα, οι εξελίξεις στον τομέα της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών στην Ελλάδα έχουν ως εξής:

Θαλάσσια Αλιεία

Ο στόλος, το έτος 2006, είχε  17.843 αλιευτικά σκάφη χωρητικότητας 92.792 GT και ισχύος κινητήρα 530.830 KW, με μέση ηλικία σκαφών τα 24,5 έτη. (πηγή ΕUROSTAT.) Στην περίοδο 2000 - 2006 ο αριθμός των σκαφών μειώθηκε κατά 9,2%, η χωρητικότητα κατά 13,6% και η ιπποδύναμη κατά 14,8%, λόγω των διαρθρωτικών μέτρων της Ε.Ε και της μείωσης των ιχθυοαποθεμάτων.

Η τάση μείωσης του στόλου συνεχίστηκε το έτος 2007 όπου ο αριθμός σκαφών ανήλθε σε 17.568 και σε 17.843 αλιευτικά σκάφη κατά το έτος 2008. Πρόσφατα χορηγήθηκαν νέες άδειες σκαφών.

Το μεγαλύτερο ποσοστό του αλιευτικού στόλου, αποτελείται  από σκάφη της μικρής παράκτιας αλιείας, με μήκος μικρότερο από 12 μέτρα, τα οποία είναι συγκεντρωμένα στις περιοχές που είναι εξαρτημένες από την αλιεία. Τα μεγαλύτερα ποσοστά μείωσης του στόλου παρατηρούνται στα μικρά σκάφη.

Στη θαλάσσια αλιεία απασχολούνται 31.000 άτομα η πλειοψηφία των οποίων εντοπίζεται στην παράκτια αλιεία. Επίσης η απασχόληση στην αλιεία παρουσιάζει τάσεις μείωσης ως αποτέλεσμα της μείωσης του στόλου.

Τα κυριότερα προβλήματα του τομέα είναι η έλλειψη υποδομών, η  παλαιότητα των σκαφών, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας των σκαφών της μικρής παράκτιας αλιείας λόγω των περιβαλλοντικών συνθηκών σε συνδυασμό με τις μικρές ιπποδυνάμεις των μηχανών, η έλλειψη κατάρτισης, οι μικρές επιχειρηματικές δυνατότητες. Ένας επιπλέον λόγος είναι ο μεγάλος μέσος όρος ηλικίας των αλιέων και η απροθυμία του υπάρχοντος εργατικού δυναμικού να απασχοληθεί στον τομέα της θαλάσσιας αλιείας με αποτέλεσμα την εποχιακή απασχόληση αλλοδαπών αλιεργατών κυρίως στις μηχανότρατες και τα γρι-γρι.

Η πλήρης εφαρμογή του Κανονισμού ( ΕΚ)1967/2006 για τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο, διαφαίνεται ότι θα μειώσει τον ανταγωνισμό των σκαφών της μικρής παράκτιας αλιείας με τα σκάφη που χρησιμοποιούν συρόμενα εργαλεία (μηχανότρατες) και θα συμβάλλει στη διατήρηση των αλιευτικών πόρων.

Τέλος, για την ορθολογική διακίνηση και εμπορία των αλιευτικών προϊόντων, σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η έλλειψη παρέμβασης Συνεταιρισμών - ομάδων παραγωγών όπως και το αυξανόμενο κόστος της λειτουργίας των σκαφών.

Όσον αφορά την αλιευτική παραγωγή ο υπολογισμός των πραγματικών αλιευμάτων παρουσιάζει προφανή στατιστικά προβλήματα ως προς την καταγραφή της ποσότητας των αλιευμάτων. Το 35% περίπου των νωπών αλιευμάτων διατίθεται μέσω των Ιχθυοσκαλών (ΕΤΑΝΑΛ).

Παρουσίαση ορισμένων μεγεθών θαλάσσιας αλιείας

*κατά υπολογισμό αλιευθείσες ποσότητες από μηχανοκίνητα αλιευτικά σκάφη

θαλάσσιας αλιείας με ιπποδύναμη μικρότερη των 19 ΗΡ

Πηγή: ΕΣΥΕ, EUROSTAT

Υδατοκαλλιέργειες

Η παγκόσμια αγορά: Σε παγκόσμιο επίπεδο οι υδατοκαλλιέργειες είναι ο διατροφικός κλάδος που γνωρίζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη με ετήσιο ρυθμό που κυμαίνεται μεταξύ 6-8% κατά μέσο όρο. Η παγκόσμια παραγωγή το έτος 2006 έφθασε τους 50,3 εκ. τόνους, (FAO) δηλαδή αυξήθηκε παγκοσμίως κατά ένα τρίτο σε σχέση με το έτος 2000. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε αύξηση της παραγωγής που σημειώθηκε στην Ασία και στη Ν. Αμερική.

Η παραγωγή καλύπτει το 50% περίπου της κατανάλωσης αλιευμάτων. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η παγκόσμια κατανάλωση αλιευμάτων θα παρουσιάσει περαιτέρω αύξηση. Έχοντας υπόψη το πρόβλημα της υπεραλίευσης και των ορίων των αλιευτικών αποθεμάτων, η αυξανόμενη ζήτηση αναμένεται να καλυφθεί από την παραγωγή προϊόντων υδατοκαλλιέργειας.

Η υδατοκαλλιέργεια στην Ε.Ε: Η παραγωγή υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ είναι της τάξης των 1,2 εκ. τόνων ενώ η αξία προσεγγίζει τα 2,8 δις ευρώ, το έτος 2007.

Η υδατοκαλλιέργεια αντιπροσωπεύει το 18,4% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ και το 2% της παγκόσμιας παραγωγής.

Στην Κεντρική Ευρώπη και στις χώρες όπως η  Βουλγαρία, Ρουμανία, Πολωνία η παραγωγή βασίζεται στην καλλιέργεια ειδών σε γλυκά η υφάλμυρα νερά.

Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί προϊόντων υδατοκαλλιέργειας είναι η Γαλλία η Ιταλία και η Ισπανία. Η παραγωγή των χωρών αυτών βασίζεται κυρίως στην καλλιέργεια οστράκων. Στη Μάλτα η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας βασίζεται στην εκτροφή τόνου, στην Κύπρο κυρίως τσιπούρας ενώ από την Ελλάδα προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τσιπούρας και λαβρακιού της Μεσογείου.

Σημειώνεται ότι η Τουρκία παρουσιάζει αντίστοιχη με την Ελλάδα παραγωγή θαλασσινών ψαριών.

Εξελίξεις της υδατοκαλλιέργειας στην Ελλάδα: Οι υδατοκαλλιέργειες αποτελούν για τη χώρα μας, σημαντικό τομέα της πρωτογενούς παραγωγής. Η εντατική καλλιέργεια θαλάσσιων ειδών (κυρίως τσιπούρα, λαβράκι) στηριζόμενη  στην αξιοποίηση των ευνοϊκών συνθηκών και των οικονομικών ενισχύσεων της Ε.Ε., καλύπτει σήμερα το 52% της παραγωγής στη Μεσόγειο.

Παρουσίαση ορισμένων μεγεθών

Πηγή: EUROSTAT

Ιχθυοκαλλιέργειες

 Το έτος 2005 η  παραγωγή από τις καλλιέργειες θαλάσσιων ειδών ανήλθε σε 76.423,75 τόνους, εκ των οποίων δύο τόνοι προέρχονται από την καλλιέργεια νέων ειδών (φαγκρί, μυτάκι, σαργός κλπ) και 587,7 τόνοι από την πάχυνση κόκκινου τόνου. Οι μονάδες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας ήταν 311 και η αξία της παραγωγής ανήλθε σε  323 εκατ. ευρώ. Ανάλογη είναι και η πορεία ανάπτυξης των ιχθυογεννητικών σταθμών παραγωγής γόνου θαλάσσιων ειδών, των οποίων η παραγωγή ανήλθε σε 300 εκ. ιχθύδια από 39 ιχθυογεννητικούς σταθμούς. Ένας αριθμός των μονάδων της χώρας είναι μικρού ή μεσαίου μεγέθους.

Δεσπόζουσα θέση στον κλάδο, έχει ένας αριθμός εταιριών εισηγμένων στο ΧΑΑ. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των καλλιεργειών θαλασσινών ειδών εξάγεται σε χώρες της Ε.Ε. μέσω εμπορικών δικτύων που συνεργάζονται με μεγάλες επιχειρήσεις του τομέα.

Η παραγωγή των καλλιεργειών ειδών γλυκού και υφάλμυρου νερού, (πέστροφα, κυπρίνος, χέλι, σολομός κτλ.) το έτος 2005 ανήλθε σε 3.014,69 τόνους προερχόμενη  από 122 μονάδες και η αξία σε 13,2  εκατ.  ευρώ.

Οστρακοκαλλιέργειες

Όσον αφορά στις οστρακοκαλλιέργειες αποτελούν σήμερα ένα από τους δυναμικότερους τομείς των υδατοκαλλιεργητικών δραστηριοτήτων της χώρας μας.

Ειδικότερα, η μυδοκαλλιέργεια αποτελεί σήμερα τη σημαντικότερη  δραστηριότητα της Βόρειας Ελλάδας όπου και παράγεται περίπου το 95% της εγχώριας παραγωγής. Η παραγωγή  της καλλιέργειας μυδιών, το έτος 2005,  ανήλθε σε 26.065 τόνους,  η αξία σε 11,2  εκατ. ευρώ και ο αριθμός των μονάδων στις 553, παρουσιάζοντας μείωση σε σχέση με το έτος 2004.

Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των καλλιεργειών θαλάσσιων ειδών και των οστρακοκαλλιεργειών εξάγεται σε χώρες της Ε.Ε. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των καλλιεργειών θαλασσινών ειδών εξάγεται σε χώρες της Ε.Ε. μέσω εμπορικών δικτύων που έχουν διασυνδέσεις με μεγάλες επιχειρήσεις του τομέα. Σημειώνεται, ότι ο τομέας των υδατοκαλλιεργειών αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγικό κλάδο της αγροτικής μας οικονομίας.

Προοπτικές

Στο πλαίσια ενίσχυσης του τομέα από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας 2007-2013 γίνονται ενέργειες εκσυγχρονισμού των μονάδων, προώθησης και ανάπτυξης καινοτόμων δράσεων.

Εκτιμάται ότι με την ενεργοποίηση των μέτρων του προγράμματος θα επιτευχθεί η αύξηση της παραγωγής ειδών με προοπτικές διάθεσης, η παραγωγή νέων ειδών, καθώς και η αύξηση της δυναμικότητας των υφισταμένων σταθμών. Παράλληλα αναμένεται και η ανάπτυξη της βιολογικής καλλιέργειας.

Επιπλέον, αναμένεται και η δημιουργία μονάδων που θα καλύπτουν τη παραγωγή ειδών εμπορικής αξίας εκτός αυτών που προορίζονται για κατανάλωση (διακοσμητικά είδη σπόγγοι κτλ.). Επίσης ,στα πλαίσια σχεδιασμού κατάλληλων θαλάσσιων περιοχών ανάπτυξης και αναδιάρθρωσης των υδατοκαλλιεργειών εκτιμάται η βελτίωση των συνθηκών παραγωγής, η προστασία του περιβάλλοντος, η δημόσια υγεία και η ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Απασχόληση

Στον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας, απασχολούνται περίπου 4.400 άτομα,  ενώ οι αυτοαπασχολούμενοι (αλιείς ) σε λιμνοθάλασσες ανέρχονται σε 1.500 περίπου άτομα. Το εποχιακό προσωπικό ανέρχεται σε 1.400 άτομα (πηγή ΥΑΑΤ) Στον τομέα των θαλάσσιων ιχθυοκαλλιεργειών σημαντικό ποσοστό απασχόλησης κατέχουν οι γυναίκες που απασχολούνται κυρίως σε συσκευαστήρια ( 45-50%) και δευτερευόντως στους ιχθυογεννητικούς σταθμούς. Το μερίδιο συμμετοχής των αλλοδαπών στις υδατοκαλλιέργειες εκτιμάται σε ένα σεβαστό ποσοστό που απασχολούνται κυρίως στις μονάδες πάχυνσης, στους ιχθυογεννητικούς σταθμούς και δευτερευόντως στα συσκευαστήρια.

Εξελίξεις στην αλιεία στα εσωτερικά νερά - λιμνοθάλασσες

 Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκτατική μέθοδος παραγωγής σε λιμνοθάλασσες. Είναι μια σημαντική δραστηριότητα του πρωτογενή τομέα για τη χώρα μας, με  οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις. Οι 72 Λιμνοθάλασσες που διαχειρίζονται και εκμεταλλεύονται στην πλειοψηφία τους οι Αλιευτικοί - Ιχθυοτροφικοί Συνεταιρισμοί έχουν έκταση 450.000 στρέμματα με ετήσια παραγωγή που φθάνει τους 1.500-2.000  τόνους,  αξίας 5,358 εκ. ευρώ, το έτος 2005.

Οι λιμνοθάλασσες έχουν ιδιαίτερη περιβαλλοντική και πολιτιστική αξία. Ως ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα, η προστασία τους και η βιώσιμη διαχείρισή τους αποτελούν βασικές αρχές της αλιευτικής εκμετάλλευσης. Παράλληλα, ως φυσικοί πόροι έχουν αξιόλογο οικονομικό ενδιαφέρον για τις τοπικές κοινωνίες.

Σε 26 εκμεταλλεύσεις λιμνών - ποταμών η παραγωγή έφθασε τους 1001,5 τόνους αξίας 2,399 εκ. ευρώ, σημειώνοντας σημαντική αύξηση την τελευταία πενταετία που οφείλεται στα προγράμματα εμπλουτισμών. Εξαίρεση αποτελεί η εξέλιξη της παραγωγής το έτος 2005 που παρουσίασε μείωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Στις εκμεταλλεύσεις των εσωτερικών νερών απασχολούνται περισσότεροι από 1.500 επαγγελματίες αλιείς, στην πλειοψηφία τους μέλη Ιχθυοτροφικών Συνεταιρισμών. Η δραστηριότητα εξασκείται από 800 σκάφη με μήκους μικρότερο των 8 μέτρων τα οποία στην πλειοψηφία τους δεν είναι καταχωρημένα στο Κοινοτικό Μητρώο Aλιευτικών Σκαφών.

Παρουσίαση ορισμένων μεγεθών

Πηγή: ΥΑΑΤ 

Όσον αφορά τις εξελίξεις στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή αλιευτική οικονομία η κατάσταση έχει ως εξής:

Παγκόσμια παραγωγή αλιείας και υδατοκαλλιέργειας

Η παγκόσμια παραγωγή  αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, το έτος 2007, ανήλθε σε 140.392.858 τόνους.

Η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα του κόσμου είναι η Κίνα, λόγω της αύξησης της παραγωγής υδατοκαλλιέργειας, με παραγωγή 60.630.984 τόνους, με δεύτερη χώρα το Περού με 7.250.075 τόνους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η τρίτη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα στην άσκηση αλιείας και υδατοκαλλιέργειας στον κόσμο, μετά την Κίνα και το Περού, καλύπτοντας το 4,4% της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής.

Η παγκόσμια παραγωγή παρουσιάζει διαχρονικά σταθερή αύξηση που ανέρχεται σε ποσοστό 1% ετησίως.

Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζονται τα συνολικά αλιεύματα από την άσκηση δραστηριοτήτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, των κυριοτέρων παγκόσμιων παραγωγών.

(ποσότητα : τόνοι)

Πηγή : Επίσημη έκδοση της Ε.Ε. έτους 2008

Η αγορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η παραγωγή από δραστηριότητες αλιείας και υδατοκαλλιέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανήλθε το έτος 2007 σε 5.142.556 τόνους και συνεχίζει να μειώνεται όπως συμβαίνει τα τελευταία 20 χρόνια. Η παραγωγή της Ε.Ε των 15 Κ-Μ ανήλθε το έτος 2007 σε 6.034.838 τόνους, ενώ το έτος 2007 σε 5.716.090 τόνους

Εντός της  Ευρωπαϊκής Ένωσης οι μεγαλύτεροι παραγωγοί από απόψεως όγκου παραγωγής είναι η Ισπανία και η Δανία.

Χώρες όπως η Δανία η Ισπανία το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία αντιπροσωπεύουν ποσοστό παραγωγής μεγαλύτερο από το 50% της συνολικής παραγωγής της Ε.Ε.

Η αλιεία στην Ε.Ε

 Η αλιευτική παραγωγή: Η παραγωγή αλιευμάτων από την αλιεία το έτος 2007 ανήλθε σε 5.142.556 τόνους παρουσιάζοντας τάσεις μείωσης σε σχέση με το έτος 2006 που ανήλθε σε 5.411.879 τόνους.

Το μεγαλύτερο μέρος των αλιευμάτων της Ε.Ε αλιεύονται στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Η Μεσόγειος  είναι μια από τις τρεις σημαντικότερες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της αλιείας.

Τα μοναδικά χαρακτηριστικά της Μεσογείου σε συνδυασμό με την εποχιακή φύση πολλών αλιευτικών δραστηριοτήτων, διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα της μικρής παράκτιας αλιείας.

Πηγή: EUROSTAΤ

Ο αλιευτικός στόλος της Ε.Ε: Το έτος 2008 ο στόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε 86.587 αλιευτικά σκάφη ενώ το έτος 2007 88.998 αλιευτικά αντίστοιχα σκάφη. Την τελευταία δεκαπενταετία η δυναμικότητα του αλιευτικού στόλου της Ε.Ε παρουσίασε σταθερή ετήσια μείωση περίπου 1,5% ως προς τη χωρητικότητα και 2% ως προς την ισχύ. Παρά τις διευρύνσεις της ΕΕ  στα αλιευτικά σκάφη της ΕΕ η γενική καθοδική τάση διατηρήθηκε.

Σύμφωνα με την ΚΑΠ οποιαδήποτε είσοδος νέας αλιευτικής ικανότητας στο στόλο Κ-Μ πρέπει να αντισταθμίζεται από την απόσυρση της ίδιας τουλάχιστον αλιευτικής ικανότητας. Ταυτόχρονα ισχύει ο γενικός κανόνας ότι η έξοδος αλιευτικής ικανότητας από το στόλο με κρατική ενίσχυση δεν μπορεί να αντικατασταθεί με εξαίρεση ενός ποσοστού 4% επί της χωρητικότητας που αποσύρεται με κρατική ενίσχυση.

Η επαναχρησιμοποίηση της χωρητικότητας με σκοπό τη  βελτίωση της ασφάλειας  έχει ως προτεραιότητα τα σκάφη της μικρής παράκτιας αλιείας.

Επίσης για τη διαχείριση των αλιευτικών στόλων των Κ-Μ της Ε.Ε λαμβάνεται υπόψη η έννοια των επιπέδων αναφοράς.

Το Κοινοτικό Μητρώο Στόλου ( ΚΑΜ) αποτελεί το βασικό μέτρο παρακολούθησης του μεγέθους του αλιευτικού στόλου των Κ-Μ.

Ο Ελληνικός αλιευτικός στόλος ενώ καλύπτει ποσοστό 19,9% (λόγω της παράκτιας αλιείας) επί του συνόλου των σκαφών της ΕΕ, ως προς τη χωρητικότητα το ποσοστό αυτό είναι 4,7% και 7,4% ως προς την ισχύ των κοινοτικών σκαφών.

Τάσεις της αγοράς

 Οι εκφορτώσεις αλιευτικών προϊόντων στην Ε.Ε: Οι εκφορτώσεις αντιπροσωπεύουν την ποσότητα και την αξία του συνόλου των αλιευτικών προϊόντων που εκφορτώνονται στα λιμάνια των Κ-Μ της Ε.Ε από κάθε είδους σκάφη χωρίς διάκριση προέλευσης.

Η τιμή των αλιευτικών προϊόντων που διαμορφώθηκε στο 1,5 ευρώ ανά κιλό κατά μέσο όρο το 2006 σημείωσε ελαφρά άνοδο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. 

Σύμφωνα με στοιχεία της Ε.Ε η μείωση παραγωγής αντισταθμίστηκε από μικρή αύξηση της αξίας των εκφορτώσεων.

Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η ποσότητα και η αξία του συνόλου των αλιευτικών προϊόντων που εκφορτώθηκαν σε λιμένες των ΚΜ της Ε.Ε.

Πηγή: Επίσημη έκδοση της Ε.Ε. έτους 2008

Εξωτερικό εμπόριο: Το έτος 2006 οι εισαγωγές της Κοινότητας σε νωπά και κατεψυγμένα προϊόντα έφθασαν τους 4.905.530 τόνους, με αντίστοιχη αξία 14.513.063 χιλ. ευρώ ενώ οι εξαγωγές της έφθασαν τους 3.403.786 τόνους και η αξία 8.071.356 χιλ. ευρώ. Οι εξαγωγές προϊόντων αλιείας είναι υψηλής αξίας.

Η Δανία η Ολλανδία είναι οι κύριοι εξαγωγείς της ΕΕ ενώ η Ισπανία και η Γαλλία είναι οι κύριοι εισαγωγείς.

Κατανάλωση: Τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας έχουν σημαντικό ρόλο τόσο στην παγκόσμια όσο και στην ευρωπαϊκή διατροφή. Η κατανάλωση προϊόντων αλιείας ποικίλει σημαντικά .Η Πορτογαλία είναι η σημαντικότερη καταναλώτρια χώρα με κατά κεφαλήν κατανάλωση 56,9 kg. Eνδεικτικά αναφέρεται η Ρουμανία ως η χώρα με τη μικρότερη κατά κεφαλήν ετήσια κατανάλωση που φθάνει τα 3,9 kg.

Η κατά κεφαλή κατανάλωση προϊόντων αλιείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ένα μέσο όρο 21,4 κιλά ετησίως είναι υψηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο που είναι 16,1 κιλά.

Απασχόληση στην Ε.Ε: Ο τομέας της αλιείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το έτος 2003, εξασφάλισε απασχόληση (πλήρης και μερική) σε 415.850 άτομα. Η Ισπανία διαθέτει τους περισσότερους απασχολουμένους με την Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα να ακολουθούν.