Πηγή : ΕΣΥΕ, * Δεν περιλαμβάνονται οι μισθωτοί

Η κρίση ωστόσο στην οικονομία έχει ήδη κάνει αισθητή την επίπτωσή της στην απασχόληση και στον αγροτικό ειδικότερα τομέα. Γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού της ΕΣΥΕ. Συγκεκριμένα, σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2008, ο αριθμός των ανέργων στις αγροτικές περιοχές κατά το πρώτο τρίμηνο του 2009 αυξήθηκε σημαντικά, από 72,3 χιλ. σε 84,5 χιλ. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα αισθητή άνοδο της ανεργίας (+16,87%), εξέλιξη που αναμένεται να συνεχιστεί με περαιτέρω επιδείνωση, αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα ενίσχυσης της αγροτικής οικονομίας ώστε να ανακοπή αυτή η τάση.

Όπως επισημάνθηκε, κατά τη διάρκεια της συνάντησης του Προεδρείου της ΠΑΣΕΓΕΣ με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, είναι ευρύτερα γνωστό ότι ο αγροτικός τομέας αντιμετωπίζει παρατεταμένη ύφεση.

Ειδικότερα, στο διάστημα της πενταετίας 2004-2008 καταγράφεται συνεχής μείωση του αγροτικού εισοδήματος, πτώση των επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα και μεγάλη μείωση της αγροτικής παραγωγής.

Επίσης, σε επίπεδο μακροοικονομικών μεγεθών, διαπιστώνεται πτώση της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της αγροτικής παραγωγής, σημαντική επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου στα αγροτικά προϊόντα. Γεγονότα που οδηγούν σε καθοδική πορεία την απασχόληση στη γεωργία, χωρίς βελτίωση του ρυθμού ανανέωσης των απασχολουμένων.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από το 2008 με την κατάρρευση των τιμών παραγωγού σημαντικών αγροτικών προϊόντων (σιτηρά-καλαμπόκι, ελαιόλαδο, φρούτα, βαμβάκι). Έχει εξάλλου ήδη καταγραφεί - και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, η εξαιρετικά μεγάλη πτώση των τιμών σε μια σειρά σημαντικών προϊόντων, όπως το ελαιόλαδο (-20%), τα φρούτα (μήλα : - 48%, ροδάκινα : - 43%), το αγελαδινό γάλα (-14%) αλλά και όλα τα αμπελοοινικά προϊόντα, γεγονός που αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω το αγροτικό εισόδημα, επιβαρύνοντας τις λειτουργικές δαπάνες των συνεταιριστικών επιχειρήσεων, που καλούνται να διαχειριστούν το επιπλέον κόστος που δημιούργησε - και συνεχίζει να δημιουργεί η συσσώρευση αδιάθετης παραγωγής.

Παράλληλα, η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση μεγεθύνει τους επιχειρηματικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι αγρότες, αλλά και οι μικρομεσαίες συνεταιριστικές επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα, μια και είτε περιορίζεται η χρηματοδότησή τους, ή πραγματοποιείται με δυσμενέστερους όρους, θέτοντας σε κρίση την οικονομική τους βιωσιμότητα.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που συζητήθηκαν οι πρόσφατες εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο, έχουν ως εξής:

Αγροτικό εισόδημα

Το αγροτικό εισόδημα, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΥΕ, παρουσιάζει συνεχή κάμψη, κυρίως εξαιτίας της περιορισμένης αύξησης των τιμών παραγωγού, σε σχέση με την εξαιρετικά μεγάλη αύξηση του κόστους παραγωγής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο διάστημα της πενταετίας 2004-2008 το κόστος παραγωγής αυξήθηκε αθροιστικά κατά 34 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ στο ίδιο διάστημα οι τιμές παραγωγού σημειώνουν αύξηση της τάξεως του 15 % περίπου.

Πηγή : Γενική Γραμματεία ΕΣΥΕ

Καταγράφεται συνεπώς ότι στο διάστημα της τελευταίας πενταετίας η άνοδος του κόστους παραγωγής στον αγροτικό τομέα κινήθηκε με υπερδιπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τις τιμές διάθεσης των προϊόντων τους στην αγορά. Πρόκειται για μια πρωτοφανούς έκτασης μείωση του αγροτικού εισοδήματος, που αποτυπώνεται με ιδιαίτερα έντονο αρνητικό πρόσημο κατά το 2008 (-14,4%).

Σύμφωνα εξάλλου με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΣΥΕ (12.8.2009) στο διάστημα του τρέχοντος δωδεκαμήνου (Ιούλιος 2008-Ιούνιος 2009) σημειώνεται μείωση των τιμών παραγωγού κατά 4,5 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο, όπως προκύπτει από την εξέλιξη του Γενικού Δείκτη Εκροών. Από την άλλη πλευρά, ο Γενικός Δείκτης Εισροών, που εκφράζει το κόστος παραγωγής, παρουσίασε στο ίδιο διάστημα και νέα αύξηση κατά 0,4%.

Το άθροισμα των δύο αυτών δεικτών προσδιορίζει, απώλεια στο αγροτικό εισόδημα της τάξεως των 5 ποσοστιαίων μονάδων, τη στιγμή που ακόμα βρισκόμαστε στο μέσο της κρίσης.

Η σημαντική επιδείνωση του αγροτικού εισοδήματος επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με την οποία στο διάστημα των τελευταίων ετών (2003-2008) το αγροτικό εισόδημα, σε αποληθωρισμένες τιμές, μειώθηκε αθροιστικά κατά 18% περίπου, με βάση τον χρησιμοποιούμενο δείκτη (Δείκτης Α).

Για λόγους σύγκρισης και μόνο τονίζεται ότι στο διάστημα της ίδιας περιόδου το αγροτικό εισόδημα στην ΕΕ-27 αυξήθηκε κατά 9% όπως φαίνεται και από τα στοιχεία του πίνακα που ακολουθεί.

Πηγή : Eurostat

Αγροτική παραγωγή

Στο διάστημα της τελευταίας πενταετίας (2004-2008) και ιδιαίτερα από το 2006 που άρχισε η εφαρμογή της νέας ΚΑΠ σημειώνεται σημαντική κάμψη στην παραγωγή των περισσότερων αγροτικών προϊόντων, με χαρακτηριστικότερες εκείνες του καπνού (-82%) και των τεύτλων (-59%), ως αποτέλεσμα των άστοχων διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες. Εξαιρετικά σημαντική όμως ήταν η μείωση της παραγωγής και σε μια σειρά άλλων προϊόντων - που κυρίως οφείλεται στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες που επικράτησαν στη διετία 2006-2007, όπως στη σταφίδα (-63%), στο βαμβάκι (-47%), στο ελαιόλαδο (-31%), στο μέλι (-33%) στο σκληρό σιτάρι (-24%), στη βιομηχανική τομάτα (-19%), στο κρασί (-15%).

Πηγή : ΠΑΣΕΓΕΣ, *Εκτιμήσεις

Αξία αγροτικής παραγωγής

Εξαιτίας των προηγούμενων εξελίξεων, η πτώση της αξίας της αγροτικής παραγωγής είναι συνεχής και διαρκής, όπως φαίνεται από την εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας του αγροτικού τομέα, που αποτιμά το παραγόμενο προϊόν από την πλευρά της προσφοράς.

Στο διάστημα μάλιστα της πενταετίας 2004-2008 συρρικνώθηκε, σε τρέχουσες τιμές, κατά 17 ποσοστιαίες μονάδες. Έτσι, αν εκτιμήσουμε σήμερα τη συμβολή του αγροτικού τομέα στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της χώρας, θα δούμε ότι βρίσκεται κάτω του 3%, όταν το 2003 ήταν στο 5,09%. Σε απόλυτο μέγεθος, η πτώση αυτή αντιστοιχεί σε απώλεια 1,5 δις € περίπου από την αξία των αγροτικών μας προϊόντων.

Πηγή : Γεν. Γραμματεία ΕΣΥΕ

Εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων

Επιδείνωση παρουσίασε το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών-διατροφικών προϊόντων το 2008 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φθάνοντας  στο επίπεδο των 2,7 δισ. € περίπου από  2,6 δισ. € το 2007 (αύξηση μεγαλύτερη του 3,5%).   Η αρνητική αυτή εξέλιξη, που αποτελεί πλήγμα στη μειούμενη ανταγωνιστικότητα των αγροτικών προϊόντων, συνδέεται άμεσα με το έλλειμμα εξωστρέφειας του αγροτικού τομέα αλλά και με την αλλαγή του διατροφικού μοντέλου το οποίο δίνει  έμφαση στα προϊόντα ζωικής προέλευσης, όπου η χώρα μας είναι ιδιαίτερα ελλειμματική καθιστώντας προφανή την ανάγκη της με κάθε τρόπο στήριξης της κτηνοτροφίας.

Αγροτική Ανάπτυξη - επενδύσεις

Το νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 παρουσιάζει εξαιρετικά σημαντική καθυστέρηση. Από την έγκρισή του, τον Νοέμβριο του 2007, μέχρι σήμερα δαπανήθηκε ένα διάστημα 21 και πλέον μηνών για την προετοιμασία κανονιστικών διαδικασιών, πράξεων και αποφάσεων με αποτέλεσμα να καθυστερεί η έναρξη υλοποίησης του συνόλου σχεδόν των μέτρων. Οι καθυστερήσεις αυτές είχαν ως συνέπεια να πραγματοποιηθούν ελάχιστες πληρωμές Δημόσιας Δαπάνης μέχρι τέλους του 2008. Πραγματικά, από τη συνολική διατιθέμενη Δημόσια Δαπάνη του Προγράμματος, ύψους 5,078 δις ευρώ, οι πληρωμές της Δημόσιας  Δαπάνης του προγράμματος, που ανέρχονται σε 290 εκατ. € (ποσοστό 5,7%), το μεγαλύτερο μέρος  των οποίων αφορούν σε ανειλημμένες υποχρεώσεις της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η κάλυψη της πληρωμής της εξισωτικής αποζημίωσης των δικαιούχων του έτους 2007 (140 εκατ. €).

Όπως έχει επανειλημμένα επισημανθεί από την ΠΑΣΕΓΕΣ οι πόροι του νέου Προγράμματος, σε σχέση με εκείνους του Γ΄ ΚΠΣ, προβλέπουν μείωση της εθνικής χρηματοδότησης κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες, και κάλυψη της κοινοτικής συνδρομής (3,7 δις ευρώ) κατά 28% περίπου από πόρους που παρακρατούνται από τους αγρότες - ως συνέπεια των άστοχων διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες τον Απρίλιο του 2004 - ενώ η υλοποίησή του δεσμεύεται από ανειλημμένες υποχρεώσεις και έργα-γέφυρες της προηγούμενης περιόδου, που θα απορροφήσουν το 25% περίπου της διατιθέμενης Δημόσιας Δαπάνης.

Η δυσμενής αυτή εξέλιξη επιδεινώνεται με την πρόσφατη πρόταση αναθεώρησης του Προγράμματος (Ιούλιος 2009) στην οποία προτείνεται, εκ νέου, σημαντική μείωση της Δημόσιας Δαπάνης. Πραγματικά, πριν την αναθεώρηση η Δημόσια Δαπάνη ήταν στο ύψος των 5,078 δις € περίπου, ενώ με την αναθεώρηση περιορίζεται σε 4,662 δις €. Πρόκειται για μία νέα μείωση της τάξεως του 8,2%. Ως δυσμενής εξάλλου εξέλιξη θεωρείται το γεγονός του περιορισμού της εθνικής συνδρομής στο Πρόγραμμα, η οποία από 1,37 δις € μειώνεται μετά την αναθεώρηση κατά 46% περίπου, φθάνοντας στο εξαιρετικά μειωμένο ύψος των 739 εκατ. €. Διαπιστώνεται συνεπώς ότι στο αναθεωρημένο Πρόγραμμα μεγεθύνεται η Κοινοτική Συμμετοχή, προερχόμενη από πρόσθετους πόρους που παρακρατούνται από τους παραγωγούς - εξαιτίας της αύξησης της διαφοροποίησης μετά τον "Έλεγχο Υγείας" της ΚΑΠ, ενώ, από την άλλη πλευρά, μειώνεται σημαντικά η εθνική συνδρομή. Πρόκειται για μία εξαιρετικά αρνητική τροπή του Προγράμματος, η οποία έχει ήδη επισημανθεί από την ΠΑΣΕΓΕΣ, που απέρριψε εγγράφως ως απαράδεκτη την τροποποίηση αυτή. 

Είναι εξάλλου γνωστό - και έχει επανειλημμένα τεθεί επιτακτικά από την ΠΑΣΕΓΕΣ, η ένταξη ενός ειδικού σχεδίου αναδιάρθρωσης για τον καπνό στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007 -2013, το οποίο να διασφαλίζει την επιστροφή στους καπνοπαραγωγούς των πόρων που παρακρατούνται (567 εκατ. € για το σύνολο της τριετίας 2011 - 2013). Δυστυχώς, στο αναθεωρημένο Πρόγραμμα που υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν εντάχθηκε καμία σχετική δράση ή ενέργεια για τους πόρους αυτούς. Υπενθυμίζεται ότι το ζήτημα τέθηκε από την ΠΑΣΕΓΕΣ στην 1^η Επιτροπή Παρακολούθησης του Προγράμματος, στις 6.3.2008 και από τότε, δηλαδή μετά από διάστημα 16 μηνών περίπου, το Υπουργείο δεν περιέλαβε καμία πρόταση για τις ενισχύσεις του καπνού στην προτεινόμενη αναθεώρηση, παρά το γεγονός ότι η ΠΑΣΕΓΕΣ από τις 26.5.2009 έχει υποβάλλει στο Υπουργείο αναλυτικές και τεκμηριωμένες προτάσεις. Το γεγονός ότι παραπέμπεται η ένταξη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αναδιάρθρωσης για την επιστροφή των πόρων του καπνού στους καπνοπαραγωγούς σε επόμενη αναθεώρηση του Προγράμματος, δημιουργεί εύλογες ανησυχίες, τόσο ως προς τη δυνατότητα αυτή, όσο και ως προς τη σύμφωνη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ζήτημα αυτό. Παραμένουν έτσι μετέωρες οι επανειλημμένες δηλώσεις και διαβεβαιώσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου ότι θα επιστραφεί το σύνολο των παρακρατούμενων αυτών πόρων μέσα από μέτρα και δράσεις του ΠΑΑ 2007 - 2013.

Ελάχιστοι είναι εξάλλου οι διατιθέμενοι πόροι για επενδύσεις στον αγροτικό τομέα, τόσο εκείνες που αναφέρονται στην πρωτογενή παραγωγή, όσο και αυτές που αφορούν στη μεταποίηση. Το μέτρο που αναφέρεται στον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (σχέδια βελτίωσης), προϋπολογίζει συνολική δημόσια δαπάνη της τάξεως των 440 εκατ. €. Τονίζεται όμως ότι στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και ανειλημμένες υποχρεώσεις από το Γ΄ ΚΠΣ, ύψους 230 εκατ. €, οι οποίες θα καλύψουν σημαντικό μέρος των διατιθέμενων πόρων. H δυνατότητα υλοποίησης νέων επενδύσεων συνεπώς είναι εξαιρετικά περιορισμένη, αφού οι πόροι που διατίθενται κινούνται στο επίπεδο των 200 εκατ. € για το σύνολο της Προγραμματικής Περιόδου. Η ΠΑΣΕΓΕΣ έχει επανειλημμένα προτείνει τη σημαντική αύξηση της δαπάνης του μέτρου αυτού, γεγονός που δεν διασφαλίζεται ούτε με την προτεινόμενη αναθεώρηση.

Από την άλλη πλευρά, παρατηρείται σημαντική μείωση των επενδύσεων στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, σε σχέση με εκείνους που διατέθηκαν για το αντίστοιχο μέτρο (2.1) του προηγούμενου προγράμματος. Η δημόσια δαπάνη που διατίθεται στο νέο Πρόγραμμα, ανέρχεται σε 300 εκατ. € και είναι μειωμένη κατά 58% περίπου σε σχέση με την αντίστοιχη του Γ΄ ΚΠΣ (722 εκατ. €). Πρόκειται συνεπώς για μια δραστική περικοπή, η οποία δεν φαίνεται να είναι ασύνδετη με τις αδυναμίες χειρισμού του μέτρου αυτού από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Αγορά - έλεγχος νοθείας στα τρόφιμα

Αποτελεί ζητούμενο η πρόληψη σοβαρών παραβάσεων που ενέχουν κινδύνους για τους καταναλωτές για διάφορες περιπτώσεις που νοθεύουν τον ανταγωνισμό και προκαλούν κίνδυνο στη δημόσια υγεία. Τα μέχρι σήμερα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί χαρακτηρίζονται ελλιπή και αποσπασματικά μια και δεν περιλαμβάνουν ουσιαστικές και αποτελεσματικές παρεμβάσεις για τον έλεγχο της ακρίβειας, για την πάταξη την νοθείας και για την παραπλάνηση του καταναλωτή. Η προστασία των παραγωγών, αλλά και των καταναλωτών, πέραν των αναγκαίων μέτρων επιβολής διοικητικών προστίμων  τα οποία πρέπει , όπως έχει προτείνει η ΠΑΣΕΓΕΣ, να καταστούν αυστηρότερα και αποτελεσματικότερα ειδικά σε περιπτώσεις υποτροπής, ενώ παράλληλα πρέπει να ενισχυθούν οι έλεγχοι στα εισαγόμενα τρόφιμα και ειδικά στα τελωνεία, κρίνεται αναγκαίο να υποστηριχθεί και από ειδικές εφαρμογές που αξιοποιούν τη σύγχρονη, ψηφιακή, τεχνολογία.

Οφείλεται ειδικότερα να υιοθετηθεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ιχνηλασιμότητας-ηλεκτρονικού εμπορίου των αγροτικών διατροφικών προϊόντων, ικανό να διασφαλίζει τη διαφάνεια στην προώθηση και την εμπορία τους, να κατοχυρώνει την ποιότητα από τον τόπο παραγωγής έως τον καταναλωτή, να υποστηρίζει την απλούστευση των ελεγκτικών διαδικασιών και των διαδικασιών ποιοτικού ελέγχου σύμφωνα με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα, να παρέχει παράλληλα ασφαλείς ηλεκτρονικές υπηρεσίες στους παραγωγούς, στους εμπόρους και τους καταναλωτές.

Οι εξελίξεις στην ΚΑΠ

Ειδική αναφορά, κατά την διάρκεια της συνάντησης έγινε και για τις νέες κατευθύνσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, οι οποίες όπως διαμορφώθηκαν, - και αυτό είναι ουσιαστικά το νέο με τις αποφάσεις που ελήφθησαν - μεταφέρουν τις αποφάσεις για  μια σειρά κρισίμων ζητημάτων που αφορούν στην αγροτική οικονομία και στο μέλλον των ευρωπαίων αγροτών ουσιαστικά στα κράτη- μέλη  

Από την άποψη αυτή θα πρέπει να σταθούμε :

• στην πολιτική απέναντι στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες
• στην επιλογή του ιστορικού ή του περιφερειακού μοντέλου όσον αφορά στις ενισχύσεις
• στην εφαρμογή του άρθρου 68 του Κανονισμού 73/2009
• στο κατώφλι εγγύησης  των ενισχύσεων 

Η ΠΑΣΕΓΕΣ με ομόφωνες αποφάσεις έχει ήδη τοποθετηθεί και θεωρεί ότι οι θέσεις της απαιτείται να υιοθετηθούν προς όφελος της ελληνικής αγροτικής οικονομίας και των ελλήνων αγροτών.

Συγκεκριμένα η ΠΑΣΕΓΕΣ θεωρεί ότι το κατώφλι εγγύησης των ενισχύσεων πρέπει να καθοριστεί στο ποσό των 200 € ανά δικαιούχο. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με στοιχεία της ΠΑΣΕΓΕΣ, που αναφέρονται στα δικαιώματα του έτους 2008, στην κατηγορία ενισχύσεων μέχρι 200 € περιλαμβάνονται 168.581 δικαιούχοι εκ των οποίων 21.032 είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και 147.549 μη κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Η συνολική αξία δικαιωμάτων της κατηγορίας αυτής ανέρχεται σε 18.752.937 €. Από τη συνολική αυτή αξία, ποσό ίσο με 2.442.000 € ανήκει στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, ενώ το υπόλοιπο των 16.410.000 € ανήκει στους μη κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.

Η περιφερειοποίηση των ενισχύσεων κρίνεται καταρχήν θετική, ως πολιτική και κοινωνική ανάγκη. Εντούτοις, αναμένοντας το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της Ε.Ε. για την περίοδο 2013-2020, αλλά και την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την μεταρρύθμιση της ΚΑΠ μετά το 2013 (η οποία αναμένεται εντός του 2010) η ΠΑΣΕΓΕΣ τάσσεται υπέρ μίας σταδιακής προσέγγισης και ήπιας προσαρμογής των ενισχύσεων, στην κατεύθυνση ενός υβριδικού δυναμικού μοντέλου, μετά από ανάλυση των δεδομένων σε επίπεδο νομού.  Η απόφαση αυτή κρίνεται σκόπιμο να ληφθεί εντός του 2010, έτσι ώστε να είναι δυνατή η υιοθέτηση του μοντέλου αυτού από το 2011.

Η ΠΑΣΕΓΕΣ τάσσεται θετικά υπέρ της δημιουργίας και εφαρμογής του άρθρου 68 του Καν. 73/2009 με ποσοστό στήριξης ίσο με 6% του εθνικού ανώτατου ορίου ενισχύσεων που προβλέπεται στο σχετικό άρθρο. Από την εφαρμογή του ποσοστού αυτού κρίνεται απόλυτα αναγκαίο να εξαιρεθούν οι ενισχύσεις των καπνοπαραγωγών. Κρίνεται επίσης σκόπιμο και αναγκαίο να  υπάρξει ένα εύλογο διάστημα προκειμένου να αποφασιστεί η επιμέρους κατανομή της στήριξης του άρθρου 68 σε συγκεκριμένους τομείς, μετά από ανάλυση και επεξεργασία απαιτούμενων στοιχείων και δεδομένων. Για το λόγο αυτό προτείνεται η εφαρμογή του άρθρου 68 από το 2011.

Συμπερασματικά αναφέρθηκε πως η ελληνική αγροτική οικονομία βρίσκεται σήμερα σε δεινή θέση. Τα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα, το μικρό μέγεθος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, οι περιορισμένες δεξιότητες των ελλήνων γεωργών που δεν κατέστη δυνατόν να αντιμετωπισθούν όλα αυτά τα χρόνια αλλά κυρίως η έλλειψη ενός ολοκληρωμένου αναπτυξιακού πολιτικού πλαισίου οδηγούν στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται να αναζητηθούν και να εφαρμοστούν μέτρα και πολιτικές που θα υπερβαίνουν αυτά που προβλέπονται από την Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Επισημάνσεις-προτάσεις

Ανακεφαλαιώνοντας, οι θέσεις και προτάσεις της ΠΑΣΕΓΕΣ, οι οποίες άλλωστε έχουν ήδη γίνει γνωστές τόσο στην Κυβέρνηση όσο και στα πολιτικά κόμματα, και κατατέθηκαν στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα:

Σε μέτρα άμεσης υλοποίησης, όπως:

• Τριετής αναστολή πληρωμών (πάγωμα) όλων των χρεών των αγροτών και των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων.
• Αύξηση της επιστροφής ΦΠΑ προς τους αγρότες σε ποσοστό 12% και 15% για προϊόντα σε κρίση.
• Επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης Πετρελαίου σε ποσοστό 4% επί των τιμολογίων πώλησης αγροτικών προϊόντων .
• Ενίσχυση των επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα με ριζική τροποποίηση του νέου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013.
• Χρηματοδοτική στήριξη των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων για την απορρόφηση των προϊόντων που παραμένουν αδιάθετα παράλληλα με την ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών τους προς το Δημόσιο.
• Αποσαφήνιση του ρόλου του ΕΛΓΑ ως αμιγώς ασφαλιστικού φορέα με παράλληλη υιοθέτηση ενός νέου κανονισμού ασφάλισης φυτικής και ζωϊκής παραγωγής. Ο νέος ρόλος του ΕΛΓΑ προϋποθέτει τον οικονομικό διαχωρισμό των ΠΣΕΑ από τον ΕΛΓΑ με την κάλυψη όλων των δαπανών ΠΣΕΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό.  Ανάληψη των δανειακών υποχρεώσεων , τα οποία είναι με εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου, από τον κρατικό προϋπολογισμό.
• Δημιουργία Ταμείου Εγγυοδοσίας τόσο για αγρότες επενδυτές, όσο και για τις μικρομεσαίες αγροτικές - συνεταιριστικές επιχειρήσεις.

Σε μέτρα μεσο-μακροπρόθεσμης απόδοσης, όπως:

• Εφαρμογή Κοινωνικών Πολιτικών (Καταβολή αγροτικής σύνταξης 600 € το μήνα από τον ΟΓΑ και μέχρι να εφαρμοστεί αυτό χορήγηση του επιδόματος του ΕΚΑΣ στους συνταξιούχους του ΟΓΑ, αναβάθμιση πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στους ασφαλισμένους του ΟΓΑ, πρόσθετα ζητήματα που χρήζουν ρύθμισης όπως: Ασφάλιση μελών «γυναικείων» αγροτουριστικών συνεταιρισμών στον ΟΓΑ, πλήρης διαδοχική ασφάλιση, ασφάλιση αλλοδαπών, βρεφονηπιακοί σταθμοί, κτλ).
• Υιοθέτηση πολιτικής επαγγελματικής εκπαίδευσης για τους αγρότες και ιδιαίτερα τους νέους αγρότες και αναβάθμιση της γεωργικής έρευνας που θα συνδέεται με τις ανάγκες της αγροτικής οικονομίας
• Διαχείριση των υδάτινων πόρων στον αγροτικό τομέα με την εφαρμογής ενιαίου μοντέλου διαχείρισης του αρδευτικού νερού ( η ΠΑΣΕΓΕΣ μέσω του Ινστιτούτου της Αγροτικής και Συνεταιριστικής Οικονομίας, έχει ήδη καταθέσει σχετική μελέτη εφαρμογής)
• Προώθηση πολιτικών Αγροτικής Ανάπτυξης και Πράσινης Ανάπτυξης που προσφέρει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες στον χώρο παραγωγής ανταγωνιστικών αγροτικών προϊόντων και στην δημιουργία εισοδήματος.
• Υιοθέτηση πολιτικής γης με σαφείς όρους σχετικά με τις χρήσεις γης
• Αναδιάρθρωση των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων με θεσμικές παρεμβάσεις, συγχωνεύσεις σε περιφερειακό -νομαρχιακό επίπεδο, ρυθμίσεις χρεών αλλά και ρυθμίσεις για το πλεονάζον προσωπικό τους και επίλυση εκκρεμοτήτων με νομοθετικές ρυθμίσεις και σε συνάρτηση με τις όποιες θεσμικές παρεμβάσεις

Καταλήγοντας, ο κ. Καραμίχας επισήμανε πως «Η ΠΑΣΕΓΕΣ είναι ανοιχτή στο διάλογο και  σε νέες ιδέες που θα συμβάλλουν στην ανάκαμψη της ελληνικής αγροτικής οικονομίας αλλά παράλληλα πιστεύει ότι τα προαναφερόμενα μέτρα, μαζί με άλλα που ενδεχόμενα θα προταθούν, πρέπει να εφαρμοσθούν ως μέτρα ενιαίας πολιτικής και όχι αποσπασματικά. Τα χρονικά περιθώρια δεν πιέζουν απλά, μοιάζουν να έχουν εξαντληθεί  και ο δρόμος της μη επιστροφής είναι παρών».